مجتبى ملكى اصفهانى
98
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
تركيب شده باشد . در اصطلاح اصوليين ، كلام عبارت است از آنچه كه از حروف مسموع وضع شده تشكيل شده و از مختار واحد صادر شده باشد . و امّا از ديدگاه نحويين ، كلام عبارت است از آنچه كه از دو يا چند كلمه تشكيل شده باشد و داراى معناى كامل و تمامى باشد . كلّما حكم به الشّرع حكم به العقل آيا بين حكم شرع و حكم عقل ملازمه است ؟ يعنى هرآنچه را شرع حكم مىكند ، عقل نيز همان حكم را دارد ؟ به عنوان « قاعدهى ملازمه » رجوع شود . كلّما حكم به العقل حكم به الشّرع آيا حكم شرع با حكم عقل مطابقت دارد ؟ مقصود از « عقل » كدام عقل است ؟ مقصود از مطابقت حكم عقل و حكم شرع و ملازمهى اين دو چيست ؟ به عنوان « قاعدهى ملازمه » رجوع شود . كلّى كلّى آن مفهومى است كه صدق آن بر موارد متعدّد ، از ديدگاه عقل منعى ندارد ؛ به عبارت ديگر : تصوّرى است كه از نظر عقل مىتواند بر افراد فراوان صدق كند ، خواه در خارج نيز مصداقى داشته باشد يا مصداقى نداشته باشد ، و خواه مصداق خارجى آن تنها يك فرد باشد و تحقّق افراد ديگر برآن ممتنع باشد ، مانند « واجب الوجود » و خواه تحقّق افراد ديگر براى آن ممتنع نباشد ، مانند خورشيد ، خواه امكان تحقّق مصداق خارجى براى آن باشد ، مانند سيمرغ ، و خواه تحقّق مصداق خارجى براى آن ممكن نباشد ، مانند اجتماع دو نقيض ، و خواه مصاديق خارجى آن فراوان باشد ، مانند مفهوم عقلى انسان .